શિયાળો નજીક આવતાની સાથે જ એક પ્રશ્ન મનમાં ઉદભવે છે: રાત્રિભોજન માટે શું રાંધવું? ઠંડી ઋતુ આપણને ભૂખ વધારે લાગે છે, આપણા શરીરને ગરમીની ઝંખના રહે છે, અને આપણને કંઈક પૌષ્ટિક પણ જોઈએ છે. આ ઋતુમાં શાકભાજી તાજા અને સસ્તા હોય છે – મેથી, પાલક, ગાજર, વટાણા, સરસવ અને બથુઆ – અને આપણે તેનો પૂરો લાભ લેવો જોઈએ. જો તમે વિચારી રહ્યા છો કે દરરોજ અલગ અને સ્વાદિષ્ટ ભોજન કેવી રીતે બનાવવું, તો આ લેખ તમારા માટે છે.
શિયાળાની ખાસ શાકભાજી અને તેમની વાનગીઓ
શિયાળામાં ઉપલબ્ધ લીલા શાકભાજી સ્વાસ્થ્યનો ખજાનો છે. તે આયર્ન, કેલ્શિયમ અને વિટામિનથી ભરપૂર હોય છે.
મેથીની શાકભાજી – ડુંગળી અને લસણ સાથે મેથીને ભેળવીને બનાવવામાં આવે છે. જો થોડી કડવાશ હોય, તો મીઠું નાખીને થોડી વાર રહેવા દો.
પાલક પનીર – આ એક ક્લાસિક વાનગી છે જે બાળકોથી લઈને પુખ્ત વયના લોકો સુધી દરેકને પ્રિય છે. પાલકને ઉકાળીને, તેને પીસીને અને પનીર સાથે રાંધવાથી ક્રીમી, જાડી વાનગી બને છે.
સરસવના શાકભાજી – પંજાબનું પ્રતીક. સરસવ, બથુઆ અને પાલકને એકસાથે રાંધો, દેશી ઘી સાથે છાંટો અને મકાઈની રોટલી સાથે પીરસો. શિયાળામાં આનાથી સારું ભોજન ભાગ્યે જ હોઈ શકે.
ગાજર અને વટાણાનું શાક – જીરું ધીમા તાપે રાંધેલા ગાજર અને વટાણા. થોડી ખાંડ અને ધાણાના પાન ઉમેરો – ખરેખર ઘર જેવું સ્વાદ.
બથુઆ રાયતા – બથુઆને ઉકાળો અને તેને દહીં સાથે મિક્સ કરો, પછી તેના પર કાળું મીઠું અને શેકેલું જીરું નાખો. શિયાળામાં આ રાયતા પાચન માટે ઉત્તમ છે.
ગરમ સૂપ અને દાળ
ઠંડી ઋતુમાં ગરમા ગરમ સૂપ અથવા દાળ જેટલી રાહત કંઈ આપી શકતું નથી.
ટામેટાંનો સૂપ – ટામેટાં, લસણ અને ડુંગળીને ઉકાળો, પછી તેને પીસી લો, પછી તેના પર માખણ અને ક્રીમ નાખો. આ સૂપ બાળકોમાં પ્રિય છે અને ઝડપથી તૈયાર થાય છે.
મૂંગ દાળ ખીચડી – શિયાળામાં ગરમા ગરમ ખીચડી ખાવી એ એક અનોખી ટ્રીટ છે. ચોખા અને મગની દાળને ઘીમાં રાંધો, તેના પર અથાણું અને પાપડ નાખો – તમારું ભોજન તૈયાર છે.
મસૂર દાળ—આ દાળ ઝડપથી રાંધવામાં આવે છે અને ખૂબ જ પૌષ્ટિક છે. લસણની ચપટી ઉમેરો અને રોટલી કે ભાત સાથે પીરસો.
પાલકની દાળ—અરહર દાળને પાલક સાથે ઉકાળો. આ દાળમાં આયર્ન અને સ્વાદ બંને ઉમેરે છે.
ગાજરનો સૂપ—ગાજરને આદુ અને કાળા મરી સાથે ઉકાળો અને પીસી લો. આ સૂપ રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવામાં ખૂબ મદદરૂપ છે.
નાસ્તામાં શું બનાવવું
શિયાળાની સવારે ગરમ અને ભરપૂર નાસ્તો દિવસની સારી શરૂઆત છે.
મેથીના પરાઠા—મેથી, અજમો અને લોટમાં થોડું મીઠું નાખીને પરાઠા બનાવો. ઘી અને દહીં સાથે પીરસો—આ નાસ્તો ઉર્જાથી ભરપૂર છે.
પાલકના ચીલા—બેસનમાં પાલક, લીલા મરચાં અને આદુ મિક્સ કરીને ચીલા બનાવો. થોડા તેલમાં તળીને ચટણી સાથે પીરસો.
નાસ્તા માટે ગાજરનો હલવો — હા, ગાજરનો હલવો ફક્ત મીઠાઈ નથી; તે નાસ્તામાં પણ ખાઈ શકાય છે. તે તમને ઉર્જા આપે છે અને પેટ ભરેલું રાખે છે.
મગની દાળ ચીલા – મગની દાળને પલાળીને પીસી લો અને તેને તવા પર ફેલાવો. આ નાસ્તો હળવો અને પૌષ્ટિક છે, લીલી ચટણી સાથે.
બાજરીની રોટલી – બાજરીના લોટથી શિયાળામાં શરીર ગરમ રહે છે. તેને ઘી અને ગોળ સાથે ખાઓ.
શિયાળાની મીઠી વાનગીઓ
શિયાળા દરમિયાન દરેકને મીઠાઈની ઇચ્છા થાય છે. અહીં કેટલીક વાનગીઓ છે જે પૌષ્ટિક પણ છે.
ગાજરનો હલવો – આ શિયાળાની એક લોકપ્રિય મીઠાઈ છે. તાજા લાલ ગાજરને છીણી લો અને તેને દૂધ અને ખાંડમાં રાંધો, પછી તેના પર બદામ નાખો. તેને તૈયાર કરવામાં થોડો સમય લાગે છે, પરંતુ તેનો સ્વાદ ચોક્કસપણે બધાને ખુશ કરશે.
તિલ લાડુ – તલ અને ગોળમાંથી બનાવેલ લાડુ શિયાળા દરમિયાન શરીરને અંદરથી ગરમ રાખે છે. આ ખાસ કરીને મકરસંક્રાંતિ દરમિયાન બનાવવામાં આવે છે.
મગફળીની ચીક્કી – ગોળ અને મગફળીથી બનેલી ચીક્કી બાળકો અને પુખ્ત વયના લોકોમાં પ્રિય છે. તે કેલ્શિયમ અને પ્રોટીનનો સારો સ્ત્રોત છે.
ખજૂર અને બદામના લાડુ – ખજૂરને પીસીને, તેને બદામ અને ઘી સાથે મિક્સ કરો અને નાના લાડુ બનાવો. આ ખાંડ વગરની મીઠી હોય છે.
બાજરીની ખીચડી — આ એક પ્રાચીન વાનગી છે જે હજુ પણ ગામડાઓમાં ખાવામાં આવે છે. ગોળ અને ઘી સાથે તેનો સ્વાદ અનોખો હોય છે.
બાળકો માટે ખાસ વાનગીઓ
શિયાળામાં બાળકોને પૌષ્ટિક ખોરાક ખવડાવવો મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ તેમને સ્વાદિષ્ટ ખોરાક પણ ગમે છે.
શાકભાજી ઉપમા — ગાજર, વટાણા અને શિમલા મરચાં સાથે સોજી બનાવો. આ નાસ્તો બાળકોની ઉર્જા જાળવવામાં મદદ કરે છે.
પનીર પરાઠા — પનીરથી ભરેલા પરાઠા બાળકોમાં પ્રિય છે. ટામેટાની ચટણી અથવા દહીં સાથે પીરસો.
મસાલા મકાઈ — મકાઈ ઉકાળો અને માખણ, લીંબુ અને ચાટ મસાલા સાથે સીઝન કરો. બાળકોને આ ખૂબ ગમે છે.
વેજ મેગી સૂપ સ્ટાઇલ — શાકભાજીનો સૂપ બનાવો અને હળવા મસાલા ઉમેરો. બાળકોને ગરમા ગરમ પીરસો.
આટે કા હલવો — ઘઉંના લોટને ઘીમાં શેકો અને ખાંડ અને પાણી ઉમેરો. આ પેટ માટે હળવું અને ખૂબ જ પૌષ્ટિક છે.
શિયાળાના ખાસ પીણાં અને કઢા
શિયાળામાં, ફક્ત ખોરાક જ નહીં, પણ પીણાં પણ એટલા જ મહત્વપૂર્ણ છે.
હળદરવાળું દૂધ — સૂતા પહેલા હળદરવાળું દૂધ પીવાની આદત પાડો. તે રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે અને સારી ઊંઘ લાવે છે.
આદુની ચા — શિયાળામાં આદુની ચા એક ઉત્તમ પસંદગી છે. આદુ, એલચી અને તુલસીની ચા બનાવો.
ગોળનો ઉકાળો — આદુ, કાળા મરી, લવિંગ અને ગોળને પાણીમાં ઉકાળો. આ ઉકાળો શરદી અને ફ્લૂ માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.
ગાજર-બીટનો રસ — તાજા ગાજર અને બીટ મિક્સ કરીને તેનો રસ કાઢો. કાળું મીઠું અને લીંબુ ઉમેરો.
મસાલા છાશ — દહીંમાંથી બનાવેલા છાશમાં જીરું, હિંગ અને ધાણાના પાન ઉમેરો. તે પાચન માટે ખૂબ જ સારું છે.
શિયાળામાં ખાવાની યોગ્ય રીત
ફક્ત વાનગીઓ જાણવી પૂરતું નથી; શિયાળામાં તમે કેવી રીતે ખાઓ છો તે પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
શિયાળામાં શુદ્ધ ઘી ખાવું ખૂબ જ ફાયદાકારક છે. તે શરીરને અંદરથી ગરમ રાખે છે અને ત્વચાને નરમ બનાવે છે. ખાંડને બદલે ગોળનો ઉપયોગ કરો – તે આયર્નનો સારો સ્ત્રોત છે અને શરીરને ગરમી પૂરી પાડે છે.
શિયાળામાં સૂકા ફળો – બદામ, અખરોટ, કાજુ અને કિસમિસ ખાવાનું ભૂલશો નહીં. સવારે પલાળેલી બદામ ખાવાની આદત પાડો.
તલ અને મગફળી શિયાળાના સુપરફૂડ છે. તેમને કોઈપણ સ્વરૂપમાં ખાઓ – પછી ભલે તે ચીકી, લાડુ, કે ફક્ત શેકેલા હોય.
ગરમ અને તાજો ખોરાક ખાઓ. શિયાળામાં ઠંડુ ખોરાક ખાવાથી પાચન ધીમું પડે છે. તમારા દૈનિક આહારમાં લીલા શાકભાજીનો સમાવેશ કરવાનું ભૂલશો નહીં.
શિયાળામાં ઓછું પાણી પીવાની ભૂલ ન કરો. ઠંડીમાં તમને ઓછી તરસ લાગે છે, પરંતુ તમારા શરીરને હજુ પણ પાણીની જરૂર છે. હુંફાળું પાણી પીવો.